8 συμπεριφορές γυναικών που αποκαλύπτουν ανεπούλωτες συναισθηματικές πληγές σύμφωνα με την ψυχολογία

«Έτσι είμαι, πολύ δραματική»,
«Πάντα με κατηγορώ για τα πάντα»,
«Πρέπει να έχω τα πάντα υπό έλεγχο αλλιώς καταστρέφομαι».

Και, όταν αρχίζουμε να εξερευνούμε μαζί, εμφανίζονται ιστορίες υποτίμησης, συναισθηματικής εγκατάλειψης, συμβολικής βίας ή ακραίας απαίτησης που άφησαν σημάδι στον τρόπο που βιώνεις τον εαυτό σου και τους άλλους.

Θα κοιτάξουμε αυτές τις συμπεριφορές χωρίς κρίση, με πολλή περιέργεια και με λίγη υγιή αίσθηση χιούμορ, γιατί όσα έζησες ήταν αρκετά δύσκολα ώστε να μην αυτοτιμωρείσαι τώρα για τους μηχανισμούς άμυνας σου 😊.

---

Τι είναι οι συναισθηματικές ρίζες των καθημερινών σου συμπεριφορών

Οι τωρινές σου αντιδράσεις δεν γεννιούνται από το πουθενά.
Η ψυχολογία του τραύματος εξηγεί ότι όταν μεγαλώνεις σε ένα απρόβλεπτο, ψυχρό, επικριτικό ή μη στοργικό περιβάλλον, το μυαλό σου αρχίζει να δημιουργεί στρατηγικές για να επιβιώσει συναισθηματικά.

Μερικά παραδείγματα αυτών των αντίξοων περιβαλλόντων:

• Οικογένειες που υποτιμούν αυτά που νιώθεις ή γελούν με τα συναισθήματά σου.


• Περιβάλλοντα όπου πάντα περιμένεις μια κριτική ή ένα επιπλήγμα.


• Σχέσεις όπου η στοργή εμφανίζεται μόνο αν πληρείς κάποιες προσδοκίες.


• Παιδικά χρόνια όπου κανείς δεν σε προστάτευσε, δεν σε υπερασπίστηκε ούτε σε επικύρωσε.

Ίσως να μην έζησες ποτέ ένα γεγονός που θα ονόμαζες «μεγάλο τραύμα», αλλά έζησες ένα σωρό μικρούς, συνεχόμενους πόνους.
Στην ψυχολογία μιλάμε πολύ για επαναλαμβανόμενες μικρο-πληγές που αφήνουν το ίδιο αποτέλεσμα με ένα μεγάλο συναισθηματικό χτύπημα, μόνο που με πιο σιωπηλό τρόπο.

Ένα ενδιαφέρον νευροεπιστημονικό στοιχείο για τους λάτρεις των συναισθηματικών τμημάτων του εγκεφάλου 🧠:
Το σώμα κρατά «συναισθηματική μνήμη» ακόμα κι όταν το συνειδητό μυαλό δεν θυμάται καλά τα γεγονότα. Γι’ αυτό μερικές φορές αντιδράς με ένταση που ακόμα και εσένα σε εκπλήσσει. Δεν συγχρονίζεσαι, ενεργοποιείς ένα παλιό αποτύπωμα.

---

Σημάδια τραυματικών εμπειριών σε ενήλικες γυναίκες

Όταν το περιβάλλον δεν έδωσε πραγματική ασφάλεια, το νευρικό σου σύστημα έμαθε να ζει σε διαρκή εγρήγορση. Ακόμη κι αν σήμερα αυτός ο κίνδυνος δεν υπάρχει, το σώμα συμπεριφέρεται σαν να υπήρχε.

Από την κλινική εμπειρία βλέπω αυτά τα πρότυπα σε πολλές γυναίκες:

• Υπερυπ�νιση συναισθηματική: αναλύεις κάθε χειρονομία, κάθε τόνο της φωνής, ψάχνεις «δεύτερες προθέσεις» παντού.


• Αμείλικτη αυτοαπαιτητικότητα: νιώθεις ότι ποτέ δεν κάνεις αρκετά, ακόμα κι αν οι άλλοι σε θαυμάζουν.


• Ανάγκη να αρέσεις πάση θυσία: φοβάσαι τόσο πολύ την απόρριψη που προσαρμόζεσαι μέχρι να εξαφανιστείς.


• Δυσκολία στο να βάλεις όρια: σε βασανίζει η ενοχή όταν λες όχι, ακόμα κι αν είσαι εξαντλημένη.

Σε μια συνεδρία, μια ασθενής μου είπε:
«Αν κάποιος θυμώσει μαζί μου, νιώθω ότι έχουν ανοίξει οι αράχνες κάτω από τα πόδια μου».

Αυτό δεν είναι απλώς «δράμα».
Συνήθως δείχνει βαρύ φόβο εγκατάλειψης ή συναισθηματικής τιμωρίας, πολλές φορές μαθημένο στην παιδική ηλικία.

Μικρή αστρολογική νότα, αφού επίσης δουλεύω με ωροσκόπια ✨:
Σε γυναίκες με ιστορίες συναισθηματικού τραύματος, συχνά επαναλαμβάνονται μοτίβα με . Η αστρολογία περιγράφει την εσωτερική αφήγηση, αλλά η ψυχολογία δίνει τα εργαλεία για να τη μεταμορφώσεις.

---

Οκτώ συνήθεις συμπεριφορές σε γυναίκες με πιθανή τραυματική ρίζα

Τώρα ναι, ας δούμε τις συγκεκριμένες συμπεριφορές που ίσως σου φανούν οικείες.
Αν αναγνωρίζεις αρκετές, μην πανικοβληθείς: δεν σημαίνει ότι είσαι «σπασμένη», σημαίνει ότι προσαρμόστηκες πολύ καλά σε κάτι πολύ δύσκολο 💛.

• 1. Ζητάς συγγνώμη συνεχώς
  Λες «συγγνώμη» για το ότι καταλαμβάνεις χώρο, για το ότι κάνεις μια ερώτηση, για το ότι άργησες ένα δευτερόλεπτο, σχεδόν για το ότι υπάρχεις.
  Συνήθως νιώθεις ότι ενοχλείς ή προκαλείς με το απλό να είσαι.
  Συχνή προέλευση: μεγάλωσες με ανθρώπους που σε κατηγορούσαν για τις συναισθηματικές τους καταστάσεις ή σε κριτικάρουν για ασήμαντες λεπτομέρειες. Έτσι το μυαλό σου έμαθε: «αν ζητάω συγγνώμη γρήγορα, ίσως αποφεύγω τη σύγκρουση».



• 2. Ελαχιστοποιείς τα επιτεύγματά σου και τα αποδίδεις στην τύχη
  Όταν σε συγχαίρουν, απαντάς: «Δεν είναι τίποτα», «ο καθένας θα μπορούσε», «είχα τύχη».
  Δυσκολεύεσαι να πεις: «προσπάθησα, τα κατάφερα».
  Τυπική προέλευση: σε απαιτούσαν υπερβολικά ή ποτέ δεν σου έδιναν αυθεντική αναγνώριση. Το σύστημά σου έμαθε να αμφισβητεί τον έπαινο και τώρα τον απορρίπτει σχεδόν αυτόματα.



• 3. Νιώθεις υπεύθυνη για τα συναισθήματα των άλλων
  Αν κάποιος είναι λυπημένος, νιώθεις ένοχη.
  Αν κάποιος θυμώνει, νομίζεις ότι έκανες κάτι λάθος.
  Ακόμα και οργανώνεις όλη σου τη ζωή για να μην ταράζονται οι άλλοι.
  Πιθανή προέλευση: ως παιδί ίσως λειτουργούσες ως διαμεσολαβήτρια μεταξύ ενηλίκων, φρόντιζες συναισθηματικά τους γονείς ή έπαιρνες ρόλους που δεν σου αντιστοιχούσαν. Ο εγκέφαλός σου χάραξε την πεποίθηση: «αν φροντίσω όλους, ίσως δεν με εγκαταλείψουν».



• 4. Αποφεύγεις τη σύγκρουση ακόμα κι αν σε προδίδει
  Δέχεσαι σχέδια που δεν θες, άδικες συμφωνίες, άβολες σιωπές.
  Καταπίνεις λέξεις, καταπίνεις δάκρυα, καταπίνεις θυμό.
  Συχνή προέλευση: στην ιστορία σου η σύγκρουση έφερνε τιμωρία, φωνές, ταπείνωση ή απόσυρση της αγάπης. Σήμερα το σώμα σου συσχετίζει κάθε διαφωνία με κίνδυνο. Γι’ αυτό προτιμάς να παραχωρείς παρά να ρισκάρεις το δεσμό.



• 5. Διατηρείς ανισόρροπες ή μη θρεπτικές σχέσεις
  Δίνεις περισσότερο από ό,τι λαμβάνεις, δικαιολογείς τις προσβολές, εξοικειώνεσαι με την έλλειψη δέσμευσης του άλλου.
  Δυσκολεύεσαι να πιστέψεις ότι αξίζεις μια αμοιβαία σχέση.
  Πιθανή προέλευση: αν οι πρώτες σου μορφές αγάπης σε αντιμετώπισαν με αδιαφορία, ψυχρότητα ή αστάθεια, αποθήκευσες ότι «έτσι είναι η αγάπη». Το τοξικό φαίνεται οικείο, και το υγιές μερικές φορές σου φαίνεται περίεργο ή μέχρι και βαρετό.



• 6. Νιώθεις ενοχές όταν ξεκουράζεσαι
  Όταν σταματάς, εμφανίζεται μια φωνούλα που λέει: «χάνεις χρόνο», «θα έπρεπε να κάνεις κάτι χρήσιμο».
  Δεν μπορείς να χαλαρώσεις χωρίς να νιώθεις ότι αποτυγχάνεις.
  Πιθανή προέλευση: μεγάλωσες σε περιβάλλον που εκτιμούσε μόνο την απόδοση, την παραγωγικότητα ή τη θυσία. Έμαθες ότι αξίζεις για όσα κάνεις, όχι για το ποια είσαι.



• 7. Έντονος φόβος απόρριψης ή εγκατάλειψης
  Δυσκολεύεσαι να πιστέψεις ότι κάποιος θα μείνει αν σε δει όπως είσαι.
  Αποδέχεσαι ψίχουλα προσοχής για να μην νιώσεις το κενό.
  Τυπική προέλευση: έζησες συναισθηματικές απουσίες, απειλές εγκατάλειψης, πολύ ασταθείς γονείς ή συντρόφους που εξαφανίζονταν ξαφνικά. Το νευρικό σου σύστημα πανικοβάλλεται με κάθε ένδειξη απόστασης.



• 8. Χρειάζεσαι να είσαι πάντα απασχολημένη για να μην νιώσεις
  Πρόγραμμα γεμάτο, μηδενικά κενά.
  Αν μείνεις μόνη και σιωπηλή, εμφανίζονται αγωνία, λύπη ή άγχος.
  Συχνή προέλευση: τα συναισθήματά σου πονούσαν τόσο που το μυαλό δημιούργησε μια κύρια στρατηγική: «αν δεν σταματήσω, δεν νιώθω». Είναι μια εξελιγμένη μορφή συναισθηματικής αναισθητοποίησης.

Μεμονωμένα, αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να φαίνονται αδιάφορα χαρακτηριστικά.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν τις επαναλαμβάνεις συνεχώς και η ζωή σου γεμίζει κόπωση, άγχος και μια αίσθηση χρόνιας ανικανοποίησης.

---

Πώς να καταλάβεις αν η συμπεριφορά σου προέρχεται από ένα συναισθηματικό τραύμα

Καλή είδηση: δεν χρειάζεται να θυμηθείς κάθε λεπτομέρεια του παρελθόντος για να αρχίσεις να θεραπεύεσαι.
Μπορείς να παρατηρήσεις το παρόν με μερικές καθοριστικές ερωτήσεις:

• Αυτή η αντίδραση φαίνεται πιο έντονη από την τωρινή κατάσταση;


• Νιώθω παιδί φοβισμένο μέσα στο σώμα μιας ενήλικης όταν συμβαίνει κάτι;


• Ξέρω ότι «δεν είναι τόσο μεγάλο», αλλά το σώμα μου αντιδρά σαν να είναι τεράστιο;


• Επαναλαμβάνω τον ίδιο τύπο σχέσης που με πληγώνει, ξανά και ξανά;

Αν απαντάς ναι σε αρκετά, πιθανόν η τωρινή σου αντίδραση συνδέεται με μια παλιά, ανεπίλυτη εμπειρία. Δεν πρόκειται για υπερβολή, αλλά για το ότι το νευρικό σου σύστημα εξακολουθεί να ζει σε προστατευτική λειτουργία.

Μια μικρή άσκηση που προτείνω στη συμβουλευτική:

Όταν νιώσεις μια πολύ δυνατή αντίδραση, ρώτα ψιθυριστά:
«Πόσων χρονών νιώθω ότι είμαι όταν αντιδρώ έτσι;»

Πολλές γυναίκες «βγάζουν» μια εκπληκτική ηλικία: 6, 8, 12.
Αυτή η απάντηση δείχνει ότι το μέρος που ενεργοποιείται δεν είναι η ενήλικη πλευρά, αλλά το παιδί που ακόμα περιμένει φροντίδα και ασφάλεια.

---

Ψυχολογικές κατευθυντήριες για να θεραπεύσεις αυτά τα αποτυπώματα του παρελθόντος

Η αναγνώριση αυτών των συμπεριφορών δεν εξυπηρετεί για να σε κριτικάρεις περισσότερο, αλλά για να αρχίσεις να συμπεριφέρεσαι με πολύ περισσότερη συμπόνια προς τον εαυτό σου.

Στη θεραπευτική δουλειά με το τραύμα συνηθίζω να εστιάζω σε διάφορους άξονες:

• Διαχωρισμός παρελθόντος και παρόντος
  Το σώμα αντιδρά σαν να ο κίνδυνος είναι τώρα, αλλά πολλές φορές ανήκει σε άλλη εποχή.
  Ονοματίζοντάς το βοηθάει. Για παράδειγμα:
  «Αυτό που νιώθω προέρχεται από παλιά, σήμερα είμαι ενήλικη και έχω περισσότερους πόρους».



• Να ακούς το σώμα, όχι μόνο το μυαλό
  Το τραύμα εκδηλώνεται με μυϊκή ένταση, κόμπους στο λαιμό, σφίξιμο στο στήθος, πεπτικά προβλήματα.
  Μπορείς να ξεκινήσεις με σύντομες παύσεις αναπνοής και σωματική σάρωση. Δεν πρόκειται να «χαλαρώσεις εξαναγκαστικά», αλλά να καταγράψεις τι συμβαίνει μέσα σου χωρίς κρίση.



• Επαναμάθηση υγιών ορίων
  Το να λες όχι χωρίς να νιώθεις τέρας μαθαίνεται.
  Ξεκίνα με μικρά όρια:
  «Αυτή τη φορά δεν μπορώ», «θέλω να το σκεφτώ», «προς το παρόν δεν μου ταιριάζει».
  Κάθε όριο σέβεται την ενέργειά σου και στέλνει ένα εσωτερικό μήνυμα: «αξίζω να με φροντίζω».



• Αμφισβήτηση της αυτοαπαιτητικότητας
  Όταν η εσωτερική φωνή λέει: «δεν κάνεις αρκετά», απάντησέ της:
  «Κάνω ό,τι μπορώ με όσα έχω σήμερα».
  Ακούγεται απλό, αλλά σε ψυχολογικό επίπεδο εισάγει μια νέα αφήγηση: της άδειας και της ανθρώπινης πλευράς, αντί της αδύνατης τελειότητας.



• Ζήτηση εξειδικευμένης επαγγελματικής βοήθειας
  Οι προσεγγίσεις ευαίσθητες στο τραύμα δουλεύουν με τεχνικές που ενσωματώνουν σώμα και νου, όπως EMDR, σωματική θεραπεία, εργασία με το δεσμό (attachment) κ.ά.
  Δεν κάθε θεραπευτική διαδικασία ταιριάζει σε όλους, οπότε έχεις το δικαίωμα να επιλέξεις και να δοκιμάσεις μέχρι να νιώσεις ότι σε καταλαβαίνουν αληθινά.

Στις ομιλίες μου, πάντα λέω μια φράση που τα συνοψίζει όλα:
«Αυτό που σήμερα σου δυσκολεύει τη ζωή, χτες ίσως σε έσωσε».
Οι συμπεριφορές σου δεν γεννήθηκαν για να σε καταστρέψουν, γεννήθηκαν για να σε προστατεύσουν.
Τώρα απλά χρειάζεται να τις ενημερώσεις.

---

Πότε να ζητήσεις βοήθεια και πώς να προχωρήσεις με το δικό σου ρυθμό

Είναι καλός χρόνος να ψάξεις βοήθεια όταν:

• Νιώθεις συναισθηματικά εξαντλημένη σχεδόν συνεχώς.


• Παρατηρείς ότι οι σχέσεις σου επαναλαμβάνονται με το ίδιο επώδυνο σενάριο.


• Ο φόβος της απόρριψης σε εμποδίζει να παίρνεις σημαντικές αποφάσεις.


• Δεν καταφέρνεις να απολαμβάνεις τίποτα γιατί είσαι πάντα σε εγρήγορση.

Δεν χρειάζεται να φτάσεις στον πάτο για να πας σε θεραπεία.
Μπορείς να πας απλά επειδή θέλεις να ζήσεις με περισσότερη ηρεμία, περισσότερη αυθεντικότητα και λιγότερη ενοχή.

Ως ψυχολόγος, έχω δει γυναίκες που ήρθαν διαλυμένες και, βήμα-βήμα, έχτισαν κάτι πολύ διαφορετικό:
υγιέστερες σχέσεις, μια πιο ευγενική εσωτερική φωνή, ικανότητα να ξεκουράζονται χωρίς ενοχές και ένα σταθερό «όχι» όταν πριν καταπιόταν τα πάντα.

Και ως αστρολόγος, έχω επίσης δει πώς όταν μια γυναίκα αρχίζει να θεραπεύεται, το γενέθλιο ωροσκόπιο παύει να φαίνεται ως προδιαγεγραμμένο πεπρωμένο και αρχίζει να βιώνεται ως χάρτης δυνατοτήτων.
Τα σημάδια του παρελθόντος παύουν να τα καθορίζουν όλα και εσύ ξαναπαίρνεις το τιμόνι της ζωής σου 🚢.

Αν ενώ διάβαζες αυτό το άρθρο σκέφτηκες «αυτό μου συμβαίνει», έκανες ήδη ένα τεράστιο βήμα: σε κοιτάς με περισσότερη επίγνωση.
Από εδώ και πέρα, το μονοπάτι συνεχίζεται με μικρές πράξεις αυτοφροντίδας, τολμηρές αποφάσεις και, αν το νιώσεις, με συνοδεία επαγγελματία που θα σε ακολουθεί στον ρυθμό σου.

Δεν χρειάζεται να γίνεις κάποια άλλη.
Χρειάζεται απλώς να αναγνωρίσεις ποια ήσουν πάντα κάτω από όλα εκείνα τα στρώματα άμυνας.
Κάτω από την ενοχή, το φόβο και την αυτοαπαιτητικότητα, δεν υπάρχει ένα πρόβλημα, υπάρχει μια γυναίκα με μια ιστορία που αξίζει σεβασμό, φροντίδα και επανόρθωση 💜.